Edebiyat

Meddah Kimdir ve Meddahlık Geleneği Nedir?

MEDDAHLIK NEDİR?

Tek bir kişinin topluluk karşısında taklitlere ve güldürüye dayanarak anlattığı hikâyelere meddah oyunu denir. Bu oyunu tek başına anlatan ve canlandıran kişiye de meddah denir.

Meddahlık sanatı beceri isteyen bir sanattır. Oyunda hata yapsa bile bunu eğlenceli bir şekilde dinleyenlere aktarma becerisi ister. Vücut dili çok önemlidir. Bütün insan harici sesleri çıkarma suretiyle anlattığı hikâyeye gerçeklik kazandırır. Kapı gıcırtısı, rüzgârın uğultusu, gök gürültüsü, kuş sesleri ve daha birçok doğaya ait sesleri de çıkararak dinleyenleri hikâyenin içine sürükler.

Tarihi Gelişimi:

“Methetmek” anlamından türeyen Meddah’ın Ortaçağ’da, Anadolu’ya akınlar devrinde önde gelen beylere ve kahramanlık gösteren akıncı yiğitlere destan ve çeşitli menkıbeler söyleyen saz şairleri geleneğinden çıkmış olduğu düşünülmektedir. Bazı Türk toplumlarında da Dede Korkut Türk meddahlarının piri olarak kabul edilir. Meddah isim olarak 17. yüzyıldan itibaren kullanılmaya başlanmıştır.

dede korkut resmi

Genel Özellikleri:

*Tek kişilik tiyatro diyebileceğimiz meddah hikâye anlatma sanatıdır.

*Perdesi, sahnesi, dekoru ve giysileri ve şahıs kadrosu tek kişide toplanan bir gösteri türüdür.

*Meddah, çok büyük bir taklit yeteneğine sahip olmalıdır.

*Yazılı metne bağlılık yoktur; destanlar, halk hikayeleri, masallar ve mesnevilerden yararlanan Meddah gösterisini doğaçlama sergiler.

*Tek aksesuarı baston ve mendildir. Gösteri yapacağı sırada yüksekçe bir iskemleye çıkar ve şive taklidi için mendili, ses çıkarmak için de bastonu kullanır.

Ünlü Meddahlar:

Kör Hasan, Şair Ahmedî, Tıflî, Borazan ve Sururî’dir.

Cem yılmaz, Ata Demirer ve Sunay Akın gibi stand-up gösterisi yapan kişiler de günümüz meddahları olarak adlandırılırlar.

Modern meddah Sunay Akın

Meddah Oyunun Bölümleri:

1.Bölüm

Meddah ilk önce yüksekçe bir yere çıkar ve “Hak dostum Hak!” diye bağırır. Sonra kısa bir beyit okur ve “döşeme” adı verilen bölüme geçer. Bu bölümde divan okur ve tekerleme söyler.

2.Bölüm

Burası asıl bölüme geçiş kısmıdır. Kişiler tanıtılır ve durum sergilenir.

3.Bölüm

Hikâye” adı verilen asıl bölümdür. Temel özellik taklittir. Secili cümleler çokça kullanılır.

4.Bölüm

Oyunun sona erdiği bölümdür. Bu bölümün “kıssadan hisse”si vardır.  “Her ne kadar sürç-i lisan ettiysek affola.”denilerek oyun bitirilir.

Etiketler
Devamını Göster

İlgili Yazılar

1 thought on “Meddah Kimdir ve Meddahlık Geleneği Nedir?”

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Close